Bilgisayardaki virüsü temizlemek için izlenecek sıra şöyledir: bilgisayarın internet bağlantısını kesin, Windows Güvenliği ile tam tarama yapın, ardından Microsoft Defender Çevrimdışı taramasını çalıştırın, şüpheli programları ve tarayıcı uzantılarını kaldırın ve son olarak parolalarınızı temiz bir cihazdan değiştirin. Çoğu bulaşma bu adımlarla giderilir. Sorun sürüyorsa en kesin çözüm, dosyalarınızı yedekleyip Windows’u sıfırlamaktır.
Bilgisayarda Virüs Belirtileri
Aşağıdaki belirtiler tek başına kanıt değildir; yavaşlık çoğu zaman dolu disk ya da eski donanımdan kaynaklanır. Ancak birkaçı bir arada görülüyorsa tarama yapmak gerekir:
- Bilgisayarın nedensiz yere yavaşlaması, fanın sürekli yüksek devirde çalışması
- Kendiliğinden açılan pencereler ve tarayıcı dışında beliren reklamlar
- Tarayıcı ana sayfasının veya arama motorunun siz değiştirmeden değişmesi
- Yüklemediğiniz programların ya da uzantıların ortaya çıkması
- Güvenlik yazılımının kapanması veya açılmaması
- Dosyaların açılmaması, uzantılarının değişmesi
- Hesaplarınızdan sizin göndermediğiniz mesajların gitmesi
Yavaşlığın kaynağını ayırt etmek için bilgisayar performansını izleme yazılımları yazımızdaki araçlarla işlemci ve bellek kullanımına bakabilirsiniz.
İlk Yapılacaklar
- İnternet bağlantısını kesin. Wi-Fi’yi kapatın ya da ağ kablosunu çıkarın. Bu, zararlı yazılımın veri göndermesini ve ağdaki diğer cihazlara yayılmasını zorlaştırır.
- Hassas işlem yapmayın. Temizlik bitene kadar bu bilgisayardan bankacılık, e-posta ve alışveriş hesaplarına girmeyin.
- Harici diskleri takmayın. Bulaşmanın yedeklerinize sıçramaması için önce taramayı tamamlayın.
Windows Güvenliği ile Tam Tarama
Windows 10 ve 11, Microsoft Defender Antivirüs ile birlikte gelir; ayrı bir program kurmanız şart değildir.
- Başlat menüsüne Windows Güvenliği yazıp uygulamayı açın.
- Virüs ve tehdit koruması bölümüne girin.
- Koruma güncelleştirmelerini denetleyin; bunun için kısa süreliğine internete bağlanmanız gerekebilir.
- Tarama seçenekleri‘ne tıklayın, Tam tarama‘yı seçip başlatın.
- Tarama bittiğinde bulunan tehditler için önerilen eylemi uygulayın.
Tam tarama disk boyutuna göre uzun sürebilir. Hızlı tarama yalnızca en sık bulaşma görülen konumlara baktığı için şüphe varken yeterli değildir.
Microsoft Defender Çevrimdışı Taraması
Bazı zararlı yazılımlar Windows çalışırken kendini gizler ya da silinmeye direnir. Çevrimdışı tarama bilgisayarı yeniden başlatır ve taramayı Windows yüklenmeden önce, zararlının etkin olmadığı bir ortamda yapar. Aynı Tarama seçenekleri ekranından Microsoft Defender Antivirüs (çevrimdışı tarama) seçeneğini işaretleyip başlatmanız yeterlidir. Başlatmadan önce açık dosyalarınızı kaydedin; bilgisayar kendiliğinden yeniden başlar.
Güvenli Modda Tarama ve İkinci Görüş
Normal açılışta tarama tamamlanamıyorsa Windows’u ağ desteksiz güvenli modda başlatıp taramayı orada yineleyin. Güvenli modda yalnızca temel sürücüler yüklendiğinden birçok zararlı çalışamaz. Güvenli moda, Ayarlar içindeki kurtarma bölümünde yer alan gelişmiş başlangıç seçeneğinden ulaşabilirsiniz.
Ek bir güvence için, tanınmış bir güvenlik firmasının isteğe bağlı tarayıcısıyla ikinci bir tarama yapmak yararlıdır. Bu tür araçları yalnızca üreticinin resmî sitesinden indirin. Arama sonuçlarında çıkan, bilgisayarınızda yüzlerce sorun bulduğunu söyleyip ödeme isteyen sahte temizleyicilerden uzak durun. Aynı anda iki gerçek zamanlı antivirüs çalıştırmak ise çakışmaya yol açar.
Şüpheli Programları ve Uzantıları Kaldırın
- Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar listesini kurulum tarihine göre sıralayın; tanımadığınız ve sorunun başladığı günlerde kurulmuş programları kaldırın.
- Görev Yöneticisi’ndeki başlangıç uygulamaları sekmesinde bilmediğiniz girişleri devre dışı bırakın.
- Tarayıcınızın uzantılar sayfasını açıp kullanmadığınız ve tanımadığınız her uzantıyı silin.
- Tarayıcının ana sayfa ve arama motoru ayarlarını düzeltin; gerekirse tarayıcı ayarlarını varsayılana sıfırlayın.
- Geçici dosyaları temizleyin. Bunun için gereksiz dosyaları temizleme yolları yazımızdaki adımları izleyebilirsiniz.
Temizlik Sonrası Yapılması Gerekenler
Zararlı yazılım silinmiş olsa da bulaşma sırasında parolalarınız çalınmış olabilir. Bu yüzden iş taramayla bitmez:
- E-posta, banka ve sosyal medya parolalarınızı temiz olduğundan emin olduğunuz bir cihazdan değiştirin.
- Mümkün olan her hesapta iki adımlı doğrulamayı açın.
- Hesaplarınızdaki etkin oturumları kontrol edip tanımadıklarınızı kapatın.
- Banka hesap hareketlerinizi gözden geçirin; şüpheli bir işlem görürseniz bankanızla iletişime geçin.
- Windows’u ve tüm programları güncelleyin.
Sorun Devam Ediyorsa: Sıfırlama
Taramalar temiz çıktığı halde belirtiler sürüyorsa ya da sisteme artık güvenemiyorsanız en sağlam çözüm Windows’u yeniden kurmaktır. Ayarlar içindeki kurtarma bölümünde yer alan Bu bilgisayarı sıfırla seçeneği bunu adım adım yapar; ciddi bulaşmalarda her şeyi kaldıran seçenek daha güvenlidir. Öncesinde belgelerinizi ve fotoğraflarınızı yedekleyin, ancak program dosyalarını ve çalıştırılabilir dosyaları yedeğe almayın. Ayrıntılı anlatım için bilgisayara format atma rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
Dosyalarınız şifrelenmiş ve sizden ödeme isteniyorsa bu bir fidye yazılımıdır. Ödeme yapmak dosyaların geri geleceğini garanti etmez. Bilgisayarı ağdan ayırın, bir uzmandan destek alın ve durumu yetkili mercilere bildirin.
Tekrar Bulaşmaması İçin
- Programları yalnızca resmî sitelerden ve mağazalardan indirin; korsan yazılım ve crack dosyaları en yaygın bulaşma kaynaklarındandır.
- Beklemediğiniz e-posta eklerini açmayın, bağlantılara tıklamadan önce adresi kontrol edin.
- Windows güncellemelerini ertelemeyin.
- Günlük işlerde yönetici hesabı yerine standart kullanıcı hesabı kullanın.
- Önemli dosyalarınızı düzenli olarak harici diske veya buluta yedekleyin.
Güvenlik ve bakım için işe yarar araçları bilgisayarda bulunması gereken programlar listemizde derledik.
Sık Sorulan Sorular
Windows’un kendi antivirüsü yeterli mi?
Güncel tutulduğu ve dikkatli kullanım alışkanlıklarıyla birleştirildiği sürece çoğu ev kullanıcısı için yeterli bir temel koruma sağlar. Hiçbir güvenlik yazılımı tek başına tam koruma vermez.
Format atmak virüsü kesin olarak siler mi?
Sistem diskini tamamen silip Windows’u yeniden kurmak, bulaşmaların çok büyük bölümünü ortadan kaldırır. Yedekten geri yüklediğiniz dosyaları açmadan önce taramayı unutmayın.
Virüs donanıma zarar verir mi?
Kalıcı donanım hasarı nadirdir. Zararlı yazılımlar çoğunlukla veri çalmayı, reklam göstermeyi ya da bilgisayarın gücünü başka amaçlarla kullanmayı hedefler.
Kısaca
Virüs şüphesinde interneti kesin, Windows Güvenliği ile tam ve çevrimdışı tarama yapın, şüpheli program ve uzantıları kaldırın. Temizlikten sonra parolalarınızı temiz bir cihazdan değiştirmeyi atlamayın. Sorun sürerse yedek alıp Windows’u sıfırlamak en güvenilir yoldur.
