Excel’de en çok kullanılan formüller TOPLA, ORTALAMA, EĞER, DÜŞEYARA (ve yeni sürümlerdeki ÇAPRAZARA), EĞERSAY, ETOPLA, BİRLEŞTİR ve BUGÜN işlevleridir. Günlük tablo işlerinin büyük bölümü bu sekiz on işlevle çözülür. Her formül eşittir işaretiyle başlar ve Türkçe Excel’de bağımsız değişkenler noktalı virgülle ayrılır. Aşağıda her birinin ne işe yaradığını birer örnekle bulacaksınız.
Formül Yazmanın Temel Kuralları
Bir hücreye formül yazmak için önce = işareti girilir, ardından işlev adı ve parantez içinde bağımsız değişkenler gelir. Türkçe bölge ayarlarında ayırıcı noktalı virgül, ondalık işareti ise virgüldür. İngilizce Excel kullanıyorsanız işlev adları İngilizcedir ve ayırıcı olarak virgül kullanılır. Metinler çift tırnak içine yazılır. Hücre aralığı iki nokta ile gösterilir: A2:A20, A2’den A20’ye kadar olan hücreler demektir.
Temel Hesaplama Formülleri
- TOPLA (SUM): Bir aralıktaki sayıları toplar.
=TOPLA(B2:B20) - ORTALAMA (AVERAGE): Sayıların aritmetik ortalamasını verir.
=ORTALAMA(B2:B20) - MAK ve MİN (MAX, MIN): Aralıktaki en büyük ve en küçük değeri bulur.
=MAK(B2:B20) - YUVARLA (ROUND): Sayıyı belirttiğiniz basamak sayısına yuvarlar.
=YUVARLA(C2;2)
Hızlı toplam almak için hücre seçiliyken Alt ve eşittir tuşlarına birlikte basmak, Otomatik Toplam’ı çalıştırır. Bu tür kısayollar işi ciddi biçimde hızlandırır; daha fazlası için en kullanışlı Windows klavye kısayolları yazımıza bakabilirsiniz.
Sayma Formülleri
- BAĞ_DEĞ_SAY (COUNT): Yalnızca sayı içeren hücreleri sayar.
- BAĞ_DEĞ_DOLU_SAY (COUNTA): Boş olmayan tüm hücreleri sayar.
- EĞERSAY (COUNTIF): Bir koşula uyan hücreleri sayar.
=EĞERSAY(C2:C100;"Ödendi")formülü, C sütununda Ödendi yazan satırların sayısını verir. - ÇOKEĞERSAY (COUNTIFS): Birden fazla koşulu aynı anda uygular.
Koşullu Formüller
EĞER (IF), Excel’in en çok işe yarayan işlevlerinden biridir. Bir koşulu sınar; doğruysa bir sonuç, yanlışsa başka bir sonuç döndürür:
=EĞER(B2>=50;"Geçti";"Kaldı")
Birden fazla koşul gerektiğinde EĞER’in içine VE (AND) ya da YADA (OR) yerleştirilir: =EĞER(VE(B2>=50;C2>=50);"Geçti";"Kaldı"). Koşula bağlı toplam için ETOPLA (SUMIF) kullanılır: =ETOPLA(A2:A100;"Ankara";C2:C100), A sütununda Ankara yazan satırların C sütunundaki tutarlarını toplar. Birden çok koşul için ÇOKETOPLA (SUMIFS) vardır.
Formül hata verdiğinde hücrede hata kodu görünmesini istemiyorsanız EĞERHATA (IFERROR) kullanın: =EĞERHATA(A2/B2;0), bölme hatası oluşursa 0 yazar.
Arama Formülleri: DÜŞEYARA ve ÇAPRAZARA
DÜŞEYARA (VLOOKUP), bir değeri tablonun ilk sütununda arar ve aynı satırdaki başka bir sütundan karşılığını getirir. Ürün kodundan ürün adını veya fiyatını bulmak tipik kullanımıdır:
=DÜŞEYARA(E2;A2:C100;3;YANLIŞ)
Buradaki 3, sonucun tablonun üçüncü sütunundan alınacağını; YANLIŞ ise tam eşleşme arandığını belirtir. Tam eşleşme çoğu durumda doğru seçimdir. DÜŞEYARA’nın iki bilinen sınırı vardır: aranan değer tablonun en sol sütununda olmalıdır ve araya sütun eklendiğinde sütun numarası kayar.
ÇAPRAZARA (XLOOKUP) bu sınırları ortadan kaldırır. Arama ve sonuç sütunlarını ayrı ayrı gösterirsiniz, sola doğru da arama yapabilirsiniz ve bulunamadığında ne yazılacağını formülün içinde belirtirsiniz:
=ÇAPRAZARA(E2;A2:A100;C2:C100;"Bulunamadı")
ÇAPRAZARA yalnızca Microsoft 365 ve yeni Excel sürümlerinde bulunur. Dosyayı eski sürüm kullanan biriyle paylaşacaksanız DÜŞEYARA veya İNDİS (INDEX) ile KAÇINCI (MATCH) ikilisi daha güvenlidir.
Metin Formülleri
- BİRLEŞTİR (CONCAT): Hücrelerdeki metinleri yan yana getirir. Aynı işi
=A2&" "&B2biçiminde ve işaretiyle de yapabilirsiniz. - SOLDAN, SAĞDAN, PARÇAAL (LEFT, RIGHT, MID): Metnin baştan, sondan veya ortadan belirli sayıda karakterini alır.
- KIRP (TRIM): Baştaki, sondaki ve kelimeler arasındaki fazla boşlukları temizler. Başka sistemlerden kopyalanan verilerde arama formüllerinin çalışmamasının sık nedeni bu fazla boşluklardır.
- UZUNLUK (LEN): Hücredeki karakter sayısını verir.
- BÜYÜKHARF, KÜÇÜKHARF, YAZIM.DÜZENİ: Metnin harf düzenini değiştirir.
Tarih Formülleri
- BUGÜN (TODAY): Günün tarihini verir ve dosya her açıldığında güncellenir.
=BUGÜN() - ŞİMDİ (NOW): Tarihle birlikte saati de verir.
- TAMİŞGÜNÜ (NETWORKDAYS): İki tarih arasındaki iş günü sayısını hesaplar.
- GÜN, AY, YIL: Bir tarihin ilgili bölümünü sayı olarak ayırır.
İki tarih arasındaki gün farkı için özel bir işleve gerek yoktur; =B2-A2 yazmak yeterlidir.
Formüllerde Sık Yapılan Hatalar
- Dolar işaretini unutmak: Formülü aşağı doğru kopyalarken sabit kalması gereken aralıkları
$A$2:$C$100biçiminde kilitleyin. F4 tuşu bu işareti otomatik ekler. - Metin olarak saklanan sayılar: Sayı gibi görünen ama metin olan hücreler toplanmaz. Hücrenin sol üst köşesindeki uyarı işareti bunu haber verir.
- Yanlış ayırıcı: İnternetteki örnekler çoğunlukla virgüllüdür; Türkçe ayarlarda noktalı virgüle çevirmeniz gerekir.
- #YOK hatası: Arama formülü değeri bulamamıştır. Yazım farkı ve fazla boşluk olup olmadığını kontrol edin.
Excel dışında işinizi kolaylaştıracak araçlar için bilgisayarda bulunması gereken programlar listemize, diğer rehberler için bilgisayar ve tablet kategorimize göz atabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Formülüm neden sonuç yerine formül metnini gösteriyor?
Hücre büyük olasılıkla metin biçimindedir ya da formülün başına eşittir işareti konmamıştır. Hücre biçimini Genel yapıp formülü yeniden girin.
DÜŞEYARA mı ÇAPRAZARA mı kullanmalıyım?
Excel sürümünüz destekliyorsa ÇAPRAZARA daha esnek ve hataya daha az açıktır. Dosya eski sürümlerde açılacaksa DÜŞEYARA ile devam etmek daha güvenlidir.
Bu formüller Google E-Tablolar’da da çalışır mı?
Burada anlatılan temel işlevlerin büyük bölümü Google E-Tablolar’da da aynı mantıkla çalışır; yalnızca bazı işlev adları ve dil ayarları farklılık gösterebilir.
Kısaca
TOPLA, EĞER, EĞERSAY, ETOPLA ve bir arama işlevi, gündelik Excel işlerinin çoğunu karşılar. Türkçe Excel’de noktalı virgül ayırıcısına ve formülü kopyalarken dolar işaretiyle sabitlemeye dikkat edin. Yeni sürüm kullanıyorsanız ÇAPRAZARA, DÜŞEYARA’nın yerini rahatça alır.
