DNS Nedir, Nasıl Değiştirilir?

DNS (Domain Name System, alan adı sistemi), tarayıcıya yazdığınız site adlarını bilgisayarların anlayabildiği IP adreslerine çeviren sistemdir; internetin telefon rehberi gibi düşünülebilir. Cihazınız varsayılan olarak internet servis sağlayıcınızın DNS sunucusunu kullanır. Bunu değiştirmek için cihazın ağ ayarlarına girip DNS alanına tercih ettiğiniz sunucunun adresini yazmanız yeterlidir. Aşağıda DNS’in nasıl çalıştığını, neden değiştirildiğini ve Windows, macOS, Android, iOS ile modemde nasıl ayarlandığını bulacaksınız.

DNS Nasıl Çalışır?

Bir site adresi yazdığınızda arka planda kısaca şunlar olur:

1. Cihazınız, adı daha önce çözdüyse yanıtı kendi önbelleğinden alır.
2. Önbellekte yoksa sorgu, ayarlı DNS çözümleyicisine gönderilir.
3. Çözümleyici, alan adının kayıtlarını tutan yetkili sunuculara ulaşarak ilgili IP adresini öğrenir.
4. IP adresi cihazınıza iletilir ve tarayıcı siteye bağlanır.

Bu işlem normalde saniyenin çok küçük bir bölümünde tamamlanır. DNS sunucusu yavaş ya da erişilemez olduğunda ise siteler geç açılır veya hiç açılmaz; bu durumda bağlantınız çalışsa bile “sunucu bulunamadı” benzeri hatalar görürsünüz.

DNS Neden Değiştirilir?

• Kararlılık: Servis sağlayıcının DNS sunucusunda sorun yaşandığında alternatif bir sunucu bağlantıyı yeniden işler hale getirebilir.
• Yanıt süresi: Daha hızlı yanıt veren bir çözümleyici, sitelerin ilk açılış anını kısaltabilir. Bu, indirme hızınızı artırmaz; yalnızca adres çözümleme adımını etkiler.
• Güvenlik filtreleri: Bazı DNS hizmetleri bilinen zararlı yazılım ve oltalama alan adlarını engeller.
• Aile filtresi: Çocuklar için uygunsuz içerikleri DNS düzeyinde süzen seçenekler bulunur.
• Gizlilik: Sorguların kimde kaldığı ve nasıl kaydedildiği hizmetten hizmete değişir; gizlilik politikası sizin için daha uygun bir sağlayıcı seçebilirsiniz.

Yaygın Kullanılan Genel DNS Sunucuları

• Cloudflare: 1.1.1.1 ve 1.0.0.1
• Google Public DNS: 8.8.8.8 ve 8.8.4.4
• Quad9: 9.9.9.9 ve 149.112.112.112 (zararlı alan adlarını engelleme özelliğiyle bilinir)

Hangisinin sizin için daha iyi çalışacağı konumunuza ve servis sağlayıcınıza göre değişir; kesin bir “en hızlısı” yoktur. Değişiklikten önce mevcut ayarlarınızı bir kenara not edin.

Windows’ta DNS Nasıl Değiştirilir?

Windows 11’de izlenecek yol şöyledir:

1. Ayarlar uygulamasını açın ve Ağ ve İnternet bölümüne girin.
2. Bağlantı türünüze göre Wi-Fi veya Ethernet’i seçin, ardından bağlı olduğunuz ağın özelliklerini açın.
3. DNS sunucusu ataması satırındaki Düzenle düğmesine tıklayın.
4. Otomatik yerine El ile seçeneğini işaretleyin, IPv4’ü açın.
5. Tercih edilen ve alternatif DNS alanlarına adresleri yazıp kaydedin.

Windows 10’da aynı ayara Denetim Masası üzerinden Ağ ve Paylaşım Merkezi, Bağdaştırıcı ayarlarını değiştir, bağlantıya sağ tıklayıp Özellikler ve İnternet Protokolü Sürüm 4 (TCP/IPv4) adımlarıyla ulaşılır. Menü adları sürüme göre küçük farklılıklar gösterebilir. Sorununuz DNS değil de kablosuz bağlantının kendisiyse Windows 10’da Wi-Fi açılmıyor sorunu yazımız daha uygun bir başlangıçtır.

macOS’te DNS Değiştirme

1. Sistem Ayarları’nı açıp Ağ bölümüne girin.
2. Kullandığınız bağlantıyı (Wi-Fi veya Ethernet) seçip Ayrıntılar’a tıklayın.
3. DNS sekmesinde artı düğmesiyle yeni sunucu adreslerini ekleyin ve onaylayın.

Android ve iPhone’da DNS Değiştirme

Android: Güncel Android sürümlerinde Ayarlar içindeki ağ ve internet bölümünde Özel DNS seçeneği bulunur. Bu alan IP adresi değil, sağlayıcının ana makine adını ister; örneğin Cloudflare için one.one.one.one, Google için dns.google. Bu ayar hem Wi-Fi hem mobil veri için geçerli olur ve sorguları şifreli gönderir. Menü adları sürüme ve üreticiye göre küçük farklılık gösterebilir.

iPhone ve iPad: Ayarlar içinde Wi-Fi’a girin, bağlı olduğunuz ağın yanındaki bilgi simgesine dokunun, DNS’i Yapılandır seçeneğinde Elle’yi seçip sunucu adreslerini ekleyin. Bu ayar yalnızca o Wi-Fi ağı için geçerlidir.

Modemden DNS Değiştirme

DNS’i modemde değiştirirseniz ağa bağlanan tüm cihazlar yeni ayarı kullanır. Bunun için tarayıcıdan modemin yönetim arayüzüne girilir ve genellikle WAN, İnternet ya da DHCP başlığı altındaki DNS alanları düzenlenir. Arayüz her marka ve modelde farklıdır; bazı servis sağlayıcıların verdiği modemlerde bu alan kilitli olabilir. Evdeki akıllı cihazların da bu ayardan etkileneceğini unutmayın; bu cihazların ağ güvenliğine Nesnelerin İnterneti (IoT) nedir yazımızda değindik.

DNS Değiştirirken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Yalnızca tanınan ve güvenilir sağlayıcıların adreslerini kullanın. Kaynağı belirsiz bir DNS sunucusu sizi sahte sitelere yönlendirebilir.
• Değişiklikten sonra siteler açılmazsa adresleri doğru yazdığınızı kontrol edin veya ayarı otomatiğe geri alın.
• İş yeri ve okul ağlarında DNS ayarı kurum tarafından belirlenmiş olabilir; değiştirmeden önce ağ yöneticisine danışın.
• DNS değiştirmek IP adresinizi gizlemez ve trafiğinizi şifrelemez. Bu ihtiyaç için VPN nedir ve ne işe yarar yazımıza bakabilirsiniz.
• Windows’ta eski kayıtları temizlemek için komut istemine ipconfig /flushdns yazabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

DNS değiştirmek interneti hızlandırır mı?

İndirme ve yükleme hızınızı değiştirmez. Adres çözümleme daha hızlı yapılırsa sayfaların açılmaya başlama süresi kısalabilir; fark çoğu zaman küçüktür.

DNS değiştirmek güvenli mi?

Bilinen ve güvenilir bir sağlayıcı seçtiğiniz sürece evet. Riskli olan, kim tarafından işletildiği belli olmayan sunucuları kullanmaktır.

DNS ayarını eski haline nasıl döndürürüm?

Aynı menüde DNS atamasını Otomatik (DHCP) seçeneğine almanız yeterlidir; cihaz yeniden servis sağlayıcınızın sunucusunu kullanır.

Kısaca

DNS, site adlarını IP adreslerine çeviren sistemdir ve cihazın ya da modemin ağ ayarlarından birkaç adımda değiştirilebilir. Güvenilir bir sağlayıcı seçmek ve eski ayarları not etmek, değişikliği sorunsuz yapmanın en kolay yoludur.